Home
Kennisbank
Blogs
Arbeidshygiënische strategie

Arbeidshygiënische strategie: wat is het en waarom is het verplicht volgens de Arbowet?

Auteur: Cas de Roos

De arbeidshygiënische strategie (AHS) is een wettelijk verplichte volgorde van maatregelen om risico's op de werkvloer effectief te beheersen. Als werkgever volg je volgens de Arbowet (artikel 3, lid 1b, van de Arbeidsomstandighedenwet) stap voor stap een aanpak: eerst kijk je naar de bron van het risico, daarna naar collectieve maatregelen, vervolgens individuele maatregelen en als laatste persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM).

Deze aanpak, ook bekend als de STOP-strategie, zorgt ervoor dat maatregelen logisch en duurzaam worden ingevoerd. Zo bescherm je je medewerkers maximaal, met zo min mogelijk belasting.

Waarom is de arbeidshygiënische strategie verplicht?

De AHS is geen advies, het is verplicht volgens de Arbowet. Werkgevers moeten aantonen dat zij risico's doordacht managen volgens de hiërarchie van maatregelen.

Soms is een hogere maatregel, zoals een bronmaatregel, technisch of economisch niet haalbaar. Dan mag je een lagere maatregel kiezen, maar veiligheid staat altijd voorop.

Een belangrijke schakel in dit proces is de preventiemedewerker. Het aanstellen van een preventiemedewerker is verplicht op grond van artikel 13 van de Arbowet. Deze functionaris ondersteunt de werkgever bij het opstellen van de RI&E, adviseert over passende maatregelen en bewaakt dat de organisatie de arbeidshygiënische strategie correct toepast.

Voorbeeld arbeidshygiënische strategie: de 4 stappen van de STOP-methode

De AHS kent vier stappen, van meest effectief tot minst ingrijpend. Hieronder een voorbeeld van de arbeidshygiënische strategie in de praktijk:

Bronmaatregelen
Deze maatregelen pakken het risico bij de oorsprong aan. Bijvoorbeeld: een gevaarlijke stof vervangen door een minder schadelijke stof of bronapparatuur op de begane grond plaatsen in plaats van op het dak.
Collectieve maatregelen
Is een bronmaatregel niet mogelijk? Dan kies je voor collectieve maatregelen die meerdere medewerkers tegelijk beschermen, zoals hekwerken of dakrandbeveiliging. Ook ergonomisch werken valt hier deels onder: denk aan in hoogte verstelbare werkbladen of tilhulpmiddelen die voor de hele afdeling beschikbaar zijn. Door ergonomische risico's collectief aan te pakken, help je actief ziekteverzuim voorkomen.
Individuele maatregelen
Als collectieve maatregelen niet kunnen, pas je individuele maatregelen toe. Denk aan permanente ankerpunten, kabel- en railsystemen, gecombineerd met training zodat medewerkers ze veilig gebruiken.
Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM)
Alle voorgaande stappen onvoldoende? Dan komen PBM in beeld. Bijvoorbeeld harnassen, valblokken of helmen. Bekijk onze gehele productassortiment hier. PBM zijn het laatste vangnet. Ze beschermen de individuele medewerker, maar lossen de oorzaak niet op.

Onze valbeveiliging Onze PBM service

Wat is het redelijkerwijsprincipe binnen de arbeidshygiënische strategie?

Stel, je wilt collectieve maatregelen toepassen. Maar dit is (technisch) niet uitvoerbaar. Dan kan volgens het redelijkerwijsprincipe naar een stap lager in de strategie worden gekeken. Het is echter alleen toegestaan als deze keuze goed onderbouwd is.

Zo is esthetiek bijvoorbeeld niet een reden om een maatregel over te slaan. Wel kan er naar technische, uitvoerende en economische redenen worden gekeken. Het afdalen in de AHS mag nooit ten koste van de veiligheid en gezondheid gaan.

Wanneer gebruik je persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM)?

Volgens de arbeidshygiënische strategie start je niet gelijk met het zoeken naar een persoonlijk beschermingsmiddel. In eerste instantie start je altijd met de bronaanpak en werk je vervolgens toe naar de collectieve oplossing.

Wanneer je de basis op orde hebt, kan je verder gaan kijken naar PBM, passend bij de situatie waarin gewerkt wordt.

Bij zeer gevaarlijke stoffen, zoals CMR-stoffen, is de regelgeving extra streng. PBM mag pas worden ingezet als bronmaatregelen bewezen niet haalbaar zijn.

RI&E en de rol van de preventiemedewerker

Een goede Risico-Inventarisatie & Evaluatie (RI&E) is cruciaal. Hiermee bepaal je welke stap van de AHS nodig is. Op basis van een RI&E maak je een Plan van Aanpak met de juiste mix van maatregelen. De preventiemedewerker, wiens aanstelling verplicht is, speelt hierbij een centrale rol. Hij of zij bewaakt dat de gekozen maatregelen aansluiten bij de arbeidshygiënische strategie en signaleert tijdig nieuwe risico's, wat bijdraagt aan het voorkomen van ziekteverzuim.

Bij Eurosafe helpen we je bij elke stap. Van het opstellen van een RI&E tot de implementatie van maatregelen volgens de arbeidshygiënische strategie. Wil je weten hoe we dit samen kunnen invullen binnen jouw organisatie? Neem vrijblijvend contact met ons op.

Meer over RI&E

Voordelen van de arbeidshygiënische strategie: ergonomisch werken en ziekteverzuim voorkomen

Duurzame maatregelen: Bron- en collectieve maatregelen beheersen risico's langdurig, in plaats van tijdelijk compenseren met PBM.
Wettelijke naleving: Door de AHS te volgen voldoe je aan de Arbowet en het Arbobesluit.
Kostenbewust: Investeren in collectieve of technische oplossingen is vaak goedkoper dan alleen PBM.
Ergonomisch werken: Een structurele aanpak via de AHS bevordert ergonomisch werken en vermindert fysieke klachten op de lange termijn.
Ziekteverzuim voorkomen: Door risico's aan de bron weg te nemen, daalt de kans op beroepsziekten en langdurig verzuim aanzienlijk.
Veiligheidscultuur: De AHS stimuleert een systematische aanpak. Het gaat niet alleen om middelen, maar ook om bewustwording en training.