- Home
- Kennisbank
- Tips en uitleg
- Wat is dakrandbeveiliging en hoe werkt het?
Wat is dakrandbeveiliging?
Werk je op hoogte? Dan is valgevaar het grootste risico. Dakrandbeveiliging beschermt je daartegen. Het is een collectief systeem dat je langs de rand van een dak of werkplek plaatst. Zo voorkom je dat iemand valt.
Het grote voordeel: dakrandbeveiliging beschermt iedereen op het dak tegelijk. Je hebt geen individuele bescherming nodig, zoals een harnas of kabelsysteem.
In dit artikel lees je hoe dakrandbeveiliging werkt, welke soorten er zijn voor platte en schuine daken, wat de wettelijke eisen zijn en aan welke hoogte het hekwerk moet voldoen.
Wat is dakrandbeveiliging?
Dakrandbeveiliging is een collectieve beschermingsmaatregel. Dat betekent dat het systeem iedereen op het dak beschermt, ongeacht ervaring of certificering.
De Nederlandse Arbowet werkt met de arbeidshygiënische strategie. Die schrijft voor dat je eerst kijkt naar collectieve maatregelen, zoals dakrandbeveiliging, voordat je persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) inzet, zoals een valharnas. Logisch, want dakrandbeveiliging voorkomt een val. Een pbm grijpt pas in als iemand al valt.
Hoe werkt dakrandbeveiliging?
Dakrandbeveiliging vormt een fysieke barrière tussen jou en de dakrand. Struikel je of verlies je je balans? Dan vangt het systeem die kracht op. Zo kun je de rand niet bereiken of overschrijden.
Hekwerken worden ten alle tijden langs de open dakranden van een plat of licht hellend dak geplaatst om vallen te voorkomen.
Welke soorten dakrandbeveiliging zijn er?
Er zijn twee hoofdvormen: permanente en tijdelijke dakrandbeveiliging. Welke je nodig hebt, hangt af van hoe vaak je het dak betreedt, hoelang de werkzaamheden duren en hoe je het systeem monteert.
Permanent: je monteert deze variant vast op of aan de dakconstructie. Ideaal voor daken die je regelmatig betreedt, bijvoorbeeld voor onderhoud aan zonnepanelen.
Tijdelijk: deze variant zet je in bij kortdurende klussen, zoals een dakrenovatie of installatiewerk.
Dakrandbeveiliging op platte daken
Bij een plat dak, met een hellingshoek tot tien graden, is dakrandbeveiliging relatief eenvoudig en zeer effectief. Afhankelijk van hoe vaak je het dak betreedt, kies je voor een tijdelijke of permanente oplossing.
Werk je op meer dan vier meter van de dakrand? Dan volstaat afzetting of markering, mits dat blijkt uit je risico-inventarisatie en -evaluatie.
Afzetting: D-marc 170
Markering: Veilige zone markeringen
Werk je binnen die vier meter? Dan is fysieke valbeveiliging verplicht, zoals een hekwerk.
Dakrandbeveiliging op schuine daken
Voor schuine daken, met een hellingshoek boven de tien graden, gelden andere eisen. De krachten bij een val verschillen van die bij een plat dak. Een standaard hekwerk houdt je hier niet tegen.
Op een schuin dak glijd je onder een standaard leuning door. De helling werkt tegen je en duwt je richting de rand. Markering of signalering helpt dan ook niet. Je merkt het gevaar vaak pas als het te laat is.
Veel schuine daken zijn bovendien niet beloopbaar. Denk aan een pannendak. Je kunt er simpelweg niet veilig op staan zonder aanvullende voorzieningen. Dat maakt collectieve maatregelen, zoals een hekwerk, in de praktijk lastig toe te passen.
De wet blijft duidelijk: collectieve bescherming staat voorop, voordat je individuele middelen inzet. Maar op een hellend dak is die volgorde niet altijd haalbaar met standaardoplossingen. Elk dak heeft een andere hellingshoek, dakbedekking en indeling. Wat op het ene dak werkt, werkt op het andere niet.
Daarom is de aanpak bij schuine daken vrijwel altijd maatwerk. Met een RI&E op het dak brengen we jouw situatie in kaart en bepalen we welke combinatie van maatregelen past.
Wanneer is dakrandbeveiliging verplicht?
Het Arbobesluit, artikel 3.16, verplicht maatregelen tegen valgevaar in deze situaties:
Valhoogte vanaf 2,5 meter: hier is valbeveiliging altijd wettelijk verplicht.
Risicoverhogende omstandigheden onder 2 meter: ook bij een lagere valhoogte is beveiliging verplicht bij verhoogd risico, bijvoorbeeld boven water, boven een wegennet of boven gevaarlijke of uitstekende delen.
Arbeidshygiënische strategie: als werkgever of gebouweigenaar overweeg je eerst collectieve maatregelen, zoals dakrandbeveiliging, voordat je individuele middelen inzet, zoals een leeflijn.
Hoe hoog moet dakrandbeveiliging zijn?
De wettelijke afmetingen staan vast in Europese normen: NEN-EN 13374 voor tijdelijke dakrandbeveiliging en NEN-EN-ISO 14122-3 voor permanente dakrandbeveiliging.
De belangrijkste eisen aan de afmetingen zijn:
Onderdeel | Minimale eis | Functie |
Totale hoogte (bovenleuning) | Minimaal 1 meter boven het werkvlak | Voorkomt dat je over de leuning kantelt |
Minimaal 15 cm hoog bij tijdelijke hekwerken Minimaal 10 cm hoog bij permanente hekwerken | Voorkomt afglijden van voeten en materiaal | |
Tussenruimte | Maximaal 47 cm tussen de hand- en knieregel en de knieregel en de schoprand | Voorkomt dat je tussen de regels door valt |
Keuren en onderhoud
Volgens de normen EN 14122-3 en NEN-EN 365 inspecteer en onderhoud je permanente en tijdelijke dakrandbeveiliging minstens één keer per jaar, uitgevoerd door een deskundig persoon. Bij intensief gebruik of specifieke fabrieksvoorschriften kan een hogere frequentie nodig zijn, zoals maandelijks of per kwartaal. De Arbowet verplicht je als werkgever om een veilige werkomgeving te bieden, met goedgekeurde en goed onderhouden valbeveiliging. Sommige gecertificeerde tijdelijke hekwerken vragen alleen om een visuele controle vóór gebruik, maar de jaarlijkse keuring blijft de wettelijke norm. Bij een controle door de Arbeidsinspectie moet je de bewijsstukken kunnen laten zien.
